AKUAL, Espainiako lankidetza deszentralizatuaren jardunbide egoki gisa aitortua
Nazioarteko Lankidetzako Estatu Idazkaritzak “Lankidetza deszentralizatuaren proiektu nabarmenak eta jardunbide egokiak” argitalpenean jaso du programa. Argitalpen horrek Estatu osoko autonomia-erkidegoen eta toki-erakundeen 38 ekimen biltzen ditu..
AKUAL programa Espainiako lankidetza deszentralizatuaren erreferentziazko esperientzietako bat izateko hautatu dute. Argitalpena Kanpo Arazoetako, Europar Batasuneko eta Lankidetzako Ministerioaren Nazioarteko Lankidetzako Estatu Idazkaritzak bultzatu du. Bertan jasotako proiektuak 2024-2027 Plan Zuzentzailearen hiru ardatzen inguruan antolatuta daude: trantsizio soziala, ekologikoa eta ekonomikoa. AKUAL trantsizio ekologikoaren atalean ageri da, ura eta saneamendua izateko giza eskubideari eskainitakoan.
Argitalpenak bi helburu ditu. Batetik, herritarrei kontuak ematea: zer egiten den, nola, norekin eta zertarako. Bestetik, zer dabilen ondo, zergatik eta zein baldintzatan errepika daitekeen identifikatzea, Espainiako Lankidetza osoak horretatik ikas dezan.
“Parekorik gabeko” eredua
Dokumentuak AKUALen izaera berezia nabarmentzen du, eta hiru elementutan oinarritzen da. Eusko Jaurlaritzak ur-kanonaren % 5 lankidetzara bideratzeko hartutako erabakitik sortu zen: euskal herritarrek beren urarengatik ordaintzen dutena beste herrialde batzuetan eskubide hori bermatzearekin lotzen du. Euskal ur-operadore publikoen esperientzia teknikoa lankidetzaren zerbitzura jartzen du. Eta Euskadiko eta Erdialdeko Amerikako hiru gobernu-mailatako erakundeak elkartzen ditu. Argitalpenaren arabera, AKUALen eragileen sareak “ez du parekorik Espainiako lankidetza deszentralizatuan”.
Sare horretan parte hartzen dute, Euskaditik, eLankidetza, Uraren Euskal Agentziak (URA), Euskal Fondoak, AMVISAk, Consorcio de Bizkaia Ur Partzuergoak, NILSAk y Emakundek. Desde Centroamérica participan ANDAk eta ISDEMU El Salvadorren, AyAk eta INAMUk Costa Rican, ur-batzordeek, ASADASek y eta tokiko agintariek, eta eskualde mailan SICAko FOCARD-APSk elkarte salvadortarra da kontraparte operatiboa.
Ura etxeetan eta berdinen arteko ikaskuntza
Hiru ediziotan (2018-2021, 2021-2024 eta 2024-2027) metatutako 6,6 milioi euroko aurrekontuarekin, AKUALek bi lan-ildo uztartzen ditu. Lehena, El Salvadorren ekialdeko sei herritan ur-azpiegiturak eraikitzea: Yucuaiquín, Jocoro, Anamorós, San Alejo, San Jorge eta Ciudad El Triunfo. Bigarrena, El Salvadorreko eta Costa Ricako ur-erakunde publikoen kudeaketa tekniko, operatibo eta finantzarioa indartzea. Oinarrian dagoen ideia da Euskadiko eta Erdialdeko Amerikako uraren profesionalek ofizioa, arazoak eta konponbideak partekatzen dituztela, eta berdinen arteko trukeak kanpoko aholkularitza batek errepikatu ezin dituen ikaskuntzak sortzen dituela.
Argitalpenak genero-ikuspegiaren bilakaera ere azpimarratzen du. Hirugarren edizioan zeharkako ardatza izatetik osagai propio izatera igaro da, operadoreek berdintasuna beren kultura instituzionalean txerta dezaten.
“Proiektu honen aurretik, ura zazpi egunean behin iristen zitzaigun, ordubetez. Pertsona bakoitzeko pegar bat. […] Haiei, nire alabei, ez zaie inoiz egokitu guk ura garraiatzen genuen lekura joatea”, jasotzen du dokumentuak Laura Álvarezen hitzetan. Yucuaiquíngo bizilaguna da.
Argitalpenaren arabera, emaitzarik esanguratsuena AKUAL eredu gisa finkatu izana da: “hiru edizio, bederatzi urteko ibilbidea, gero eta aurrekontu handiagoa eta funtzionatzen duela frogatu duen arkitektura instituzionala”.
Argitalpen osoa Espainiako Lankidetzaren webgunean kontsulta daiteke:
